محمد مهريار
604
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
ديده نمىشود يا بسيار كمتر است . در زبان اوستايى كه بههرحال در زبان پارسى حاضر مؤثر افتاده است كموبيش وجود دارد . در هندى حاضر هم هست بههرحال در سابقهء زبان پارسى چنين تلفظى وجود داشته است كه اينك رنگ باخته است . ولى گاهى خودنمايى مىكند چنان كه فى الحقيقه Khar و Ghr مىشود Ka و Gr . مثلا ديهى داريم كه در همين ناحيهء كرسگان واقع است و مردم آن را كرسنگ تلفظ مىكنند ، ولى در ضبطهاى دولتى و دفاتر جزء جمع آن را « كهريزسنگ » مىنويسند ، يعنى ديهى كه قنات آن سنگى است يا در سنگ كنده شده است . بههرحال « كر » مخفف واژهء « كهريز » است . اما جزء دوم « سگان » بىشك تخفيف يافته « اسگان » است و ديهى داريم به نام آسگان و در آن گفتهايم كه آسگان صورت ديگرى از « اسگان » معادل « اشگان » است و مسأله منتهى مىشود به روزگار اشكانيان كه اشكان زياد بودهاند و گوشه به گوشه اسامى خود را به ديهها دادهاند و امكنهء بسيارى به نام آنها نامبردار مىباشند . مثل اشكاوند و اشكران و غيره و جزء آخر واژهء آن چنان كه گفتيم علامت نسبت است . بنابراين نام اين ديه مىشود كهريز اسكان يا درست بگوييم كهريز اشكان و يا قنات نامزد به نام « اشكها » . كرفشان - كرافشان كرك Karak كرك ديهى است كه برحسب تقسيمات آمارشناسان تازه آن را در جمع دهستان خور و بيابانك به حساب آوردهاند اين ديه در سال 1345 فقط 22 نفر جمعيت داشته است . « 1 » در فرهنگ آباديها و مكانهاى مذهبى كشور آن را به ديههاى دهستان نايين ملحق كردهاند و بايد توجه داشت كه دهستان خور و بيابانك نيز جزو مضافات نايين به شمار است . براى خصوصيات جغرافيايى و تاريخى و جامعهشناسى محل رجوع كنيد به واژهء نايين . اجمال آنكه اين ناحيه در ساحل گستردهء آسمانساى كوير لوت قرار گرفته و تمام مشخصات كويرى در آن صدق مىكند . آب آن ، از قناتهاى طولانى و كمآب تأمين مىشود و زراعت اهالى مختصر است . حالى كه اين اوراق نوشته مىشود به احتمال قريب به يقين جمعيت آن كمتر است و
--> ( 1 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 86 .